Een te groot verantwoordelijkheidsgevoel? Het kan wel wat minder

Datum

Te groot verantwoordelijkheidsgevoel

Het is je boven het hoofd gegroeid.

Je te grote verantwoordelijkheidsgevoel.

En dat is misschien maar goed ook want er moet wel iets veranderen.

Anderen móeten meer verantwoordelijkheid nemen.

En jij moet minder doen.

Slik..

Dat is niet makkelijk, hè.

Het aan anderen overlaten.

En op je handen gaan zitten.

In deze blog ga ik in op een te groot verantwoordelijkheidsgevoel. Hoe ontstaat het en hoe weet je of je te veel verantwoordelijkheid draagt? Ook lees je wat te veel verantwoordelijkheid nemen je oplevert. En hoe je leven eruit kan zien als je de stap zet naar een gezonde verantwoordelijkheid. Eerst vertel ik wat een te groot verantwoordelijkheidsgevoel is.

Wat is een te groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben?

Een te groot verantwoordelijkheidsgevoel betekent dat je je verantwoordelijk voelt voor dingen die eigenlijk niet (volledig) jouw verantwoordelijkheid zijn. Je hebt het gevoel dat het aan jou ligt om situaties op te lossen, anderen te helpen of problemen te voorkomen. Ook al gaat dit ten koste van jezelf.

Dit kan zich op verschillende manieren uiten:

  • Regelneef of regelnicht zijn voor alles en iedereen.
  • Altijd klaarstaan voor anderen, ook als je eigenlijk geen tijd of energie hebt.
  • Zorgen voor mensen die dat zelf zouden moeten doen (bijvoorbeeld in relaties, op werk of in vriendschappen).
  • Verantwoordelijk voelen voor het emotionele welzijn van anderen en zorgen dat het ze goed gaat.
  • Moeite hebben met loslaten en delegeren, omdat je bang bent dat het misgaat als jij het niet doet. Je denkt dat het alleen goedkomt als je het zelf doet.
  • Ongevraagd dingen van anderen overnemen.
  • Altijd zorgen dat er niets op jou, je werk, je huishouden, etc. aan te merken is.
  • In een ‘gat’ springen omdat anderen het niet doen (nee, want jij doet het altijd). Ook altijd gaten in roosters invullen.
  • ‘Ja’ zeggen als je gevraagd wordt voor iets extra’s op je werk zoals een werkgroep, OR, commissie.
  • Dingen niet uit handen kunnen geven of aan anderen kunnen overlaten. Ook geen hulp vragen dus.
  • Schuldgevoel als iets niet perfect verloopt, zelfs als je er niets aan kunt doen.
  • Denken dat jij het moet oplossen als anderen steken laten vallen.
  • Constante druk voelen om alles onder controle te houden, omdat je anders denkt dat het fout gaat.
  • Chronische stress van alles wat op je schouders rust.
  • Regelmatig denken: “Het zijn altijd dezelfde die het moeten doen”.

Ben jij een soort regelneef- of nicht die zorgt dat alles op rolletjes loopt en op wie niemand iets aan te merken heeft? Lees dan even verder.

Het ontstaan van een te groot verantwoordelijkheidsgevoel

De meeste mensen hebben niet ‘zomaar’ een te groot verantwoordelijkheidsgevoel. Meestal ontstaat dit patroon al in de kinderjaren, en omdat dit zoveel oplevert, blijft iemand dit als volwassene nog lang volhouden.

Ik deel een aantal factoren met je die ervoor kunnen zorgen dat je een te grote verantwoordelijkheid draagt. Er zijn vast nog meer factoren, maar hier deel ik de belangrijkste.

  1. Een te grote verantwoordelijkheid in je jeugd
    Het komt vaker voor dat, zeker in grote gezinnen, oudere broers of zussen de zorg kregen voor de jongere. Of dat je als kind een groot deel van het huishouden draaiende moest houden door bv een afwezige vader en een zieke moeder. Er waren dan te grote verwachtingen. Om in een chaotische, onvoorspelbare omgeving te overleven moest je controle hebben. En dit deed je door overal verantwoordelijk voor te zijn. Ook het krijgen van taken die niet passen bij de leeftijd kan dit in de hand werken.

  2. Verantwoordelijkheid nemen werd (over-)gewaardeerd
    Wanneer je als kind merkte dat je veel waardering en liefde kreeg voor verantwoordelijkheid nemen, alles netjes voor elkaar hebben, altijd voor anderen klaarstaan en zorgen, dan ontstaat er op een gegeven moment een patroon waar je in kunt doorslaan. Daarbij speelt ook een rol dat onze ouders onze voorlevers zijn. We hebben als kind precies in de gaten hoe we ‘horen te zijn’, om oké te zijn en niet afgewezen te worden.

  3. Angst voor afwijzing
    Angst voor afwijzing kan je ertoe aanzetten om verantwoordelijkheden over te nemen die eigenlijk niet van jou zijn. Dit gebeurt vaak uit de overtuiging dat het nemen van verantwoordelijkheid een manier is om afwijzing te voorkomen of goedkeuring te krijgen. Alles goed doen, zoals het hoort, gaf en geeft je een veilig gevoel. Hierdoor kan je:
    – perfectionistisch worden
    – altijd aardig blijven, geen grenzen aangeven
    – te veel hooi op je vork nemen
    – verantwoordelijkheid overnemen, ook als het niet van jou is
    – teveel voor anderen zorgen, terwijl ze dit zelf zouden moeten doen
    – geloven dat je alleen oké bent, als je (te) veel verantwoordelijkheid neemt

  4. Behoefte aan erkenning
    Als je bent opgegroeid bent met de overtuiging dat je er alleen toe doet als je anderen helpt, goed presteert en je verantwoordelijkheid toont, kan je geloven dat je je onmisbaar moet maken om erkenning te krijgen. Je wil je vooral nuttig en waardevol voelen voor anderen. En hoopt daar, onbewust, erkenning en waardering voor terug te krijgen.

Wat een groot verantwoordelijkheidsgevoel je oplevert

Te veel verantwoording nemen is best vermoeiend. Uitputtend zelf. Als je je herkent hebt in de uitingsvormen van een te groot verantwoordelijkheidsgevoel dan kan ik me voorstellen dat je regelmatig last hebt van stress en druk. “Waarom stop ik er niet gewoon mee?”, vraag je je misschien af. Simpel: omdat dit je ook veel oplevert. Voor die zware last op je schouders krijg je namelijk controle terug. Controle over hoe anderen je zien, wat ze van je functioneren vinden, hoe situaties verlopen, hoe iets gebeurt, wat er gebeurt, wanneer het gebeurt, etc. Controledrang is dé manier om afwijzing te voorkomen en goedkeuring te verkrijgen. En om onzekerheid te vermijden. Als dit niet zo ontzettend vermoeiend was, zou je het nog heel lang kunnen volhouden. Zullen we eens kijken naar een alternatief?

Een leven met een gezond verantwoordelijkheidsgevoel

Stel je eens voor: op een dag word je wakker en in plaats van meteen een lijst met to-dos in je hoofd te hebben, voel je gewoon… rust. Geen torenhoge verantwoordelijkheden die je overvallen, geen druk om alles te regelen, voor iedereen te zorgen en ervoor te zorgen dat alles zonder problemen verloopt. Je hebt je verantwoordelijkheidsgevoel losgelaten en dat voelt bevrijdend. Leef je eens in hoe dat zou voelen…

Na het ontbijt ga je naar je werk. Ook daar is wat veranderd: je hoeft niet meer de touwtjes in handen te houden. Je vertrouwt erop dat je collega’s hun werk doen, dat dingen gewoon goed komen, zonder dat jij alles moet controleren of aansturen. En als er iets misgaat, heb je niet het gevoel dat jij gefaald hebt. En bent niet bang om afgewezen te worden. Je neemt verantwoordelijkheid voor jouw deel, maar laat de rest los. Wat een opluchting om niet meer continu ‘in control’ te willen zijn! Je kunt vanaf nu je werk doen zonder jezelf volledig op te branden.

Als je thuiskomt, sta je klaar om tussen je gezinsleden te springen. Maar ook hier is iets veranderd. Ze hebben het zelf opgelost. Je hoeft dus niet meer de mediator te zijn, niet meer voor iedereen de oplossing te hebben. Voor anderen te denken. Jij hoeft niet andermans emoties te dragen, en je hoeft geen zorgen van anderen op je schouders te nemen. Je hebt geleerd dat je niet altijd alles moet fixen. Je voelt je een stuk lichter, en ja, zelfs je relaties worden gezonder en fijner.  Want door je verantwoordelijkheidsgevoel los te laten, ontstaat er ruimte voor de ander en voor meer echte verbinding.

En dan nog je vrije tijd. Die is eindelijk van jou. Je hebt geleerd om ‘nee’ te zeggen tegen dingen die je energie vreten en ‘ja’ tegen waar je blij van wordt. Je hoeft je niet meer schuldig te voelen als je even niets doet. Je merkt zelfs dat het hele systeem om je heen niet instort als jij even rust neemt of iets voor jezelf doet. De wereld draait door, zelfs zonder dat jij altijd alles regelt.

En het mooiste van alles? Je bent niet minder verantwoordelijk, maar je hebt je manier van verantwoordelijkheid nemen veranderd. Je hebt de verantwoordelijkheid voor je eigen grenzen genomen en dat geeft je ruimte om meer te genieten van het leven. Je zorgt voor anderen, maar eerst voor jezelf en dat is een fijne weg naar voldoening en innerlijke rust.

De realiteit van het loslaten

Hoe was het om je in te beelden dat je een leven hebt met gezonde verantwoordelijkheden? Helaas gaat loslaten van een te groot verantwoordelijkheidsgevoel niet van de ene op de andere dag. In het begin zal het voelen alsof je de touwtjes uit handen geeft en misschien zelfs dat er chaos ontstaat. En ja, er zullen momenten zijn waarop je het gevoel hebt dat je faalt, dat je niet genoeg doet, of dat je anderen in de steek laat. Dit zijn de oude patronen die opkomen – de stemmen die je vertellen dat het niet goed genoeg is als je niet alles doet. Maar hier komt de kracht van loslaten in de praktijk: je leert dat deze gevoelens tijdelijk zijn. Ze verdwijnen ook weer.

In plaats van jezelf te veroordelen, kun je opmerken wat er gebeurt en jezelf met vriendelijkheid herinneren dat het oké is om niet alles op jouw schouders te dragen. Misschien voel je je ongemakkelijk als je ‘nee’ zegt tegen een verzoek, maar weet dat dit een stap is naar meer ruimte voor jezelf. Je zult merken dat het niet het einde van de wereld is als je niet altijd de redder bent, en je zult leren dat anderen vaak prima zelf kunnen omgaan met de situatie. En hun eigen problemen kunnen oplossen. Maar ook verantwoordelijkheid te nemen voor de steken die zij zelf laten vallen.

Uiteindelijk is het loslaten niet alleen goed voor jou, maar ook voor de mensen om je heen. Je zult merken dat door minder te ‘regelen’, je relaties verdiepen en je energie toeneemt. Je hoeft niet alles te dragen om waardevol en nuttig te zijn.

Het is de kunst van het vertrouwen: in jezelf, in anderen en in het leven. Ja, het is moeilijk, en ja, het kan ongemakkelijk zijn. Maar elke stap die je zet naar minder controle en meer ruimte voor jezelf is een stap richting een lichter, vrijer en rijker leven. Dus geef jezelf de ruimte om fouten te maken, om te ontspannen, en om gewoon te zijn. Jij hoeft niet alles te dragen. Je mag het loslaten.

In het kort

In deze blog heb je kunnen lezen over een te groot verantwoordelijkheidsgevoel; hoe het eruit ziet en wat de mogelijke oorzaken zijn. Ook weet je wat een te grote verantwoordelijkheid je oplevert en hoe je leven eruit kan zien als je besluit de controle los te laten en de verantwoordelijkheid bij degenen te laten bij wie het hoort.

Verder lezen?

Wat ik je bied

Wil jij de stap zetten naar een betere balans en een gezond verantwoordelijkheidsgevoel? Plan dan hieronder een afspraak in voor een kennismaking. Ik help je graag op weg.

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer
BLOGS

© 2025 | Simone Donker coaching & advies | Woerden | Het is niet toegestaan om teksten of afbeeldingen van deze website over te nemen of aan te passen voor eigen gebruik.

Wil jij loslaten wat anderen van je vinden?

Bestel dan nu het e-book vol met diepgaande inzichten, persoonlijke verhalen, tal van oefeningen én met gratis bonusmateriaal.