Het enneagram

Vraag jij je wel eens af waarom je doet wat je doet? Waarom je op bepaalde situaties altijd met dezelfde hevige emoties reageert terwijl een ander ogenschijnlijk heel rustig blijft? Op deze en allerlei andere vragen kan het enneagram een antwoord geven.

Het enneagram is een model waarin negen verschillende persoonlijkheidstypen worden onderscheiden. Bij elk persoonlijkheidstype horen specifieke gedachten, emoties en gedrag en onderliggende drijfveren. Hoewel wij ons in kenmerken van alle typen kunnen herkennen, heeft ieder van ons slechts een enneagramtype.

Een model voor inzicht en persoonlijke ontwikkeling

Het enneagram geeft je inzicht in jezelf en anderen. Je leert jezelf beter kennen en gaat de kwaliteiten van anderen beter zien en waarderen. De verschillende typen hebben in hun leven vaak te maken met dezelfde thema’s. Een voorbeeld hiervan is dat veel mensen van type 2 het moeilijk vinden te achterhalen waar hun eigen behoeften liggen. Ook zijn ze vaak teleurgesteld in anderen/wat ze terugkrijgen van anderen.

Stop jezelf niet in een hokje

Het is niet de bedoeling om je met het enneagram in een hokje te stoppen, noch om dat bij een ander te doen. Door inzicht in je eigen enneagramtype en de bijbehorende patronen te ontdekken leer je juist om uit je hokje te komen. Je creëert meer vrijheid te  om effectiever te handelen.

Enneagram-coach

De negen typen

Hieronder volgt een korte uitleg van de 9 enneagramtypen.

Type 1 de Hervormer

Dit type is rationeel, principieel en idealistisch. Het zijn mensen met een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Ze kunnen kritisch en perfectionistisch zijn; voor zichzelf en naar anderen. Type 1 heeft het idee pas geaccepteerd te worden als ze perfect of volmaakt is. Als zij niet aan dit zelfgekozen beeld kan voldoen, roept dit vaak woede op. Het type 1 houdt echter de emoties vaak onder controle. Kwaliteiten: gedisciplineerd, idealistisch, betrouwbaar, praktisch, integer. Kenmerken: formeel, serieus, keurig verzorgd (zowel uiterlijk als hun zaakjes goed voor elkaar), hardwerkend, rechtop, gecontroleerd.

Type 2 de Helper

De helper is sociaal, hulpvaardig en een gevoelsmens. Ze voelen goed aan wat de ander nodig heeft. Ze hebben de neiging zich onmisbaar te maken. Ze denken zo goed te weten wat de ander nodig heeft, dat ze de verantwoordelijkheid als het ware overnemen. Ze kunnen ervaren worden als betuttelend. Type 2 zoekt vaak de goedkeuring van anderen en geloven dat ze die pas verdienen als ze wat betekenen voor anderen. Dit type vindt het niet makkelijk om de eigen behoeften te voelen en daarnaar te handelen. Kwaliteiten: empathisch, sociaal, behulpzaam, hartelijk Kenmerken: energiek, rechtop, trotse houding, betrokken, begripvol, vleiend, vriendelijke blik.

Type 3 de Bereiker

De bereiker is een harde werker (soms workaholic) die doelgericht is en gericht op succes. Ze zijn eerder taakgericht dan relatiegericht. Type 3 denkt goedkeuring, liefde of waardering te krijgen als hij succesvol is. Daar is dan ook alles op gericht. Ze kunnen ongeduldig, opgejaagd en drammerig zijn, maar ook competitief. Kwaliteiten: optimistisch, gedreven, doelgericht, besluitvaardig. Kenmerken: Actief, enthousiasmerend met betrekking to het realiseren van een doel, geeft de indruk dat altijd alles goed gaat. Nonchalante, zelfverzekerde uitstraling, maar voelt zich van binnen vaak niet zo.

Type 4 de Romanticus

Dit type is gevoelig, relatiegericht en veelal creatief. De meeste vieren hebben sterke stemmingswisselingen, van vrolijk tot melancholisch. De romanticus heeft sterk het gevoel iets te missen in het leven waar het altijd naar blijft verlangen. Type 4 denkt liefde en waardering te krijgen door bijzonder en speciaal te zijn. Heftige gevoelens kunnen dramatisch worden geuit, wat anderen af kan schrikken. Kwaliteiten: creatief, introspectief, fijngevoelig, meelevend, levendig en origineel. Kenmerken: contact makend, uitnodigend, ‘ik ben anders houding’, soms expressief en opvallend in uiterlijk/stijl, intens voelend.

Type 5 de Onderzoeker

De onderzoeker is het analytische, rationele type met brede interesses maar vaak op gespecialiseerde kennis. Type 5 is onafhankelijk, scherpzinnig maar kan ook ontwijkend zijn. Vijven zijn bang om niet capabel te zijn en hebben het gevoel dat de wereld en anderen hen te veel overweldigen. Is meer toeschouwer dan deelnemer. Kwaliteiten: scherpzinnig, onafhankelijk, beschouwend, leergierig, rationeel. Kenmerken: luisterend, kalm, eigen tijd en ruimte bewakend.

Type 6 de Loyalist

De zes is het plichtsgetrouwe, loyale en toegewijde type. Het is een serieuze harde werker waar je op kunt rekenen. Wil precies weten waar hij aan toe is. Kan twijfelend en onzeker zijn. Zessen willen graag het goede doen (in de ogen van anderen) en ze projecteren hun angsten en onzekerheden op anderen. Kwaliteiten: alert, loyaal, verantwoordelijk, betrouwbaar, serieus. Kenmerken: alert, actief, waakzaam. Hebben tegengestelde gedragingen, bv zowel spontaan als gereserveerd zijn. Spreekt gedetailleerd en twijfelend. Focus op structuur en regels. De zes kan veel vragen stellen.

Type 7 de Enthousiasteling

De enthousiasteling heeft vaak veel activiteiten en het liefst tegelijk. Ze zijn enthousiast, spontaan, inventief en nieuwsgierig. Ze houden het leven het liefst leuk en houden niet van moeilijk doen. Ze worden niet graag beperkt en vermijden pijnlijke gevoelens en situaties. Ze zijn dan ook geneigd om situaties positiever te labelen dan ze zijn. Kwaliteiten: inventief, charmant, nieuwsgierig, spontaan, rationeel. Kenmerken: levenslustig, proactief, makkelijk contact makend, jonge uitstraling, vol ideeën en plannen, geen afmakers.

Type 8 de Leider

Het type 8 is direct, daadkrachtig, een resultaatgerichte doener. Is beschermend maar ook confronterend. De acht denkt onbewust dat hij alleen kan overleven als je machtig en sterk bent. Daardoor vermijden ze kwetsbaarheid en emotionele afhankelijkheid. Wanneer er sprake is van onrechtvaardigheid komt de acht vaak in conflictsituaties terecht Kwaliteiten: direct, daadkrachtig, ruimhartig, onafhankelijk, besluitvaardig. Kenmerken: direct en bondig in communicatie, bal terugkaatsen bij kritiek, allergisch voor langdradigheid en besluiteloosheid.

Type 9 de Vredestichter

De vredestichter kan je herkennen aan de kalme, geduldige en gemoedelijke houding. De negen houdt het leven graag comfortabel. Is ervan overtuigd geraakt liefde te krijgen door de harmonie te bewaren en conflicten te vermijden. Kunnen moeilijk nee zeggen en keuzes maken. Kwaliteiten: Kalm, intuïtief, diplomatiek, verdraagzaam, gemoedelijk. Kenmerken: ‘het komt wel goed houding’, afwachtend, relaxed, rustige spreekstijl, neiging om mee te gaan met wat de ander wil.

Tot zover een beknopte beschrijving van elk enneagramtype. Er valt nog zoveel meer te vertellen over de enneagramtypen. Inmiddels zijn er veel Nederlandstalige boeken over het enneagram verkrijgbaar die uitgebreid ingaan op elk type.

Hoe bepaal je je enneagramtype?

Zonder achtergrondkennis is het niet mogelijk om zelf je enneagramtype te bepalen. Op internet vind je gratis en betaalde tests die een indicatie geven van je type maar die niet 100% betrouwbaar zijn.

Wil je hiermee aan de slag dan is het laten afnemen van een enneagramtype-interview een betrouwbaar alternatief. Het voordeel hiervan is dat je door de antwoorden op de vragen je meer bewust wordt van jouw drijfveren en dat waar onbewust jouw aandacht naartoe gaat. Tijdens het interview luistert de interviewer niet alleen naar jouw antwoorden, maar kijkt ook naar je houding en uitstraling en luistert ook naar wat niet gezegd wordt.

Voor dit interview, dat meestal zo’n 1,5 uur in beslag neemt, hoef je je niet voor te bereiden.

Na het interview ga je zelfonderzoek doen. Belangrijk is dat je je zelf herkent in het enneagramtype en dat je begrijpt waarom je doet wat je doet zodat je daarmee aan de slag kunt. Heb je behoefte aan ondersteuning daarbij? Tijdens coachtrajecten maak ik gebruik van de kennis van het enneagram.

Coachen met het enneagram

Tijdens een coachtraject maak ik gebruik van enneagram type-specifieke interventies, zodat de begeleiding zoveel mogelijk effect heeft.

Na het type-interview bespreken we het doel van de coaching en maken we de koppeling tussen het doel en jouw enneagramtype. Hierdoor ontstaat vaak al veel inzicht in het waarom van de situatie waar je tegenaan gelopen bent.

Heb je interesse in het enneagram type-interview en/of een coachtraject. Neem dan contact met mij op.