Je niet goed genoeg voelen: oorzaken, gevolgen en aanpak

Je-niet-goed-genoeg-voelen

Anderen laten weten wat je leest?

‘Ik ben niet goed genoeg’

‘Anderen vinden mij niet leuk genoeg’

‘Als ik niet perfect ben, stel ik niks voor’

‘Ik voldoe niet aan de verwachtingen’

Niets kan zo pijnlijk zijn als het gevoel dat je niet goed genoeg bent. En ook al is het niet waar dat je niet goed genoeg bent, kan je dit gevoel als een last met je meedragen. De gedachten die je gevangen houden, neem je voor waar aan. Dit levert ontzettend veel leed, stress en onzekerheid op. En schaamte.

Als je hier last van hebt, dan helpt het om te begrijpen waar het gevoel van niet goed genoeg zijn vandaan komt. Wat zijn de oorzaken van het gevoel? Wat zijn de gevolgen van je niet goed genoeg voelen en wat kan je eraan doen? Voor jou en anderen die hier last van hebben, schreef ik deze blog waarin ik antwoord geef op deze vragen.

Hoewel je misschien denkt dat je de enige bent die zich niet goed genoeg voelt, kan ik uit ervaring uit mijn coachpraktijk zeggen dat dit niet zo is. Veel mensen hebben het gevoel dat ze tekortschieten. Ze zijn ervan overtuigd dat ze niet voldoen en niet goed genoeg zijn. Dat ze in vergelijking met anderen altijd de mindere zijn en anderen teleurstellen. Het compensatiegedrag dat zij als klein kind leerden zodat zij zich (voorwaardelijk) goed genoeg voelden, zorgt er uiteindelijk voor dat zij vastlopen. En begeleiding zoeken om dit soort patronen te doorbreken.

Wat zijn de oorzaken van je niet goed genoeg voelen?

Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor je minderwaardigheidsgevoelens. Soms kan de ene oorzaak ook weer een nieuwe oorzaak creëren. Vaak is het een opeenstapeling van oorzaken die zorgen dat je je niet goed genoeg voelt over jezelf. Ik deel de belangrijkste met je.

1. (traumatische) ervaringen in je jeugd

Verschillende soorten jeugdervaringen kunnen zorgen dat je je niet goed genoeg voelt. Dit kan gaan over:

  • Ernstige situaties als mishandeling, misbruik, emotionele verwaarlozing.
  • Een gebrek aan positieve reacties en bevestiging.
  • Ervaringen van afwijzing.
  • Situaties waarin je het als kind nooit goed kon doen en daardoor kritiek kreeg.

2. Krasjes op je ziel door het opgroeien

De belangrijkste taak van onze ouders is dat we veilig opgroeien. Daarbij hoort ook dat de meeste ouders willen dat je als kind en later als volwassene een goede indruk maakt en dat je je gedraagt zoals het hoort. Want dan slaag je in het leven. Hiermee voorkomen je ouders dat zij de schuld krijgen als er niets van je terechtkomt. Daarom doen ze hun best om te kijken wat er mis is met je en gaan je dan corrigeren tot je weer in orde bent. En je ouders gerustgesteld zijn.

Dit betekent dat moeders erop letten hoe je eruit ziet en daar commentaar op leveren. Soms heel direct en soms door je te wijzen op wat er mankeert aan hoe anderen eruit zien. In de hoop dat je begrijpt hoe je het niet moet doen. Vaders zijn meer gericht op prestaties, ze letten erop of je klusjes wel netjes doet. Ze wijzen je op fouten en zeggen gefrustreerd dat je onhandig of slordig hebt. Kortom, ouders vinden dat ze een fatsoenlijk mens van je moeten maken, wat dat ook mag zijn. Om uiteindelijk een goed gevoel over zichzelf te krijgen.

Ironisch genoeg zorgt hun gedrag er onbewust en onbedoeld voor dat je een gevoel ontwikkeld van niet goed genoeg zijn. Want er is vast iets mis met je als je al dat commentaar krijgt van je ouders. Overigens noem ik hier ouders maar het kan ook gaan om andere ouderfiguren zoals grootouders, ooms en tantes, (sport)leraren en oudere broers of zussen.

3. Sociale normen en verwachtingen

Sociale normen en verwachtingen kunnen sterk bijdragen aan het gevoel dat je niet goed genoeg bent. Als bijvoorbeeld de sociale norm is dat je als dertiger een relatie en een huis moet hebben en jij hebt dit niet, dan kunnen minderwaardigheidsgevoelens ontstaan. Reclamecampagnes en sociale media geven helaas een onrealistisch beeld van hoe we moeten zijn. Een beeld waar we nauwelijks aan kunnen tippen. Ook (onuitgesproken) oordelen van anderen kunnen zorgen dat je gelooft dat je niet goed genoeg bent. Hieronder vallen ook de verwachtingen die jij denkt dat anderen van je hebben.

4. Jezelf vergelijken met anderen

Als iets je een slecht gevoel over jezelf geeft, is het door jezelf te vergelijken met anderen. Én te geloven dat anderen het beter kunnen, het beter hebben of beter zijn. Hiermee creëer je minderwaardigheidsgevoelens en -gedachten over jezelf. Dit wordt uiteraard ingegeven door sociale normen en verwachtingen. 

5. Negatieve overtuigingen over jezelf

Om verschillende redenen (bijvoorbeeld bovenstaande oorzaken) kun je negatieve overtuigingen over jezelf hebben, die diepgeworteld zijn. Als onze ouders bijvoorbeeld iets deden wat slecht was, dan kreeg je als kind vanuit de angst om de liefde van je ouders te verliezen, de overtuiging dat je kennelijk zelf niet goed genoeg was. Anders zouden ouders zoiets nooit doen. Dit is een natuurlijke maar ongezonde manier om met de werkelijkheid om te gaan, om te overleven. Mensen die negatief over zichzelf denken, hebben de neiging om alles wat positief is aan zichzelf te ontkennen.

6. Perfectionisme

Perfectionisme kan ook zorgen dat je je niet goed genoeg voelt. Je kunt namelijk nooit helemaal voldoen aan je eigen (te hoge) eisen en voelt je daardoor voortdurend ontevreden over jezelf. Als perfectionist stel je vaak onrealistische doelen. Brené Brown omschreef in haar boek De moed van imperfectie perfectionisme als een loodzwaar schild dat we met ons meeslepen vanuit de gedachte dat het ons zal beschermen. Beschermen tegen afkeuring en afwijzing. Perfectionisme ontstaat vaak in onze (vroege) jeugd.

7. Zelfkritiek

De continue stroom van woorden van je Innerlijke Criticus over wat er allemaal mis is met jou, zorgt voor het gevoel dat je niet goed genoeg bent. Sterker nog, het ís je Innerlijke Criticus die dat ook letterlijk tegen je zegt. Door de kritiek voel je je kleiner worden. Helaas worden alle aspecten door je Innerlijke Criticus eenzijdig belicht: namelijk altijd negatief. De Innerlijke Criticus ontstaat vaak al in je jeugd als reactie op je omgeving en je opvoeding. Kreeg je als kind al veel kritiek of werd je negatief benaderd, dan ontwikkel je vaak zelf een sterke Innerlijke Criticus. Het probleem met zelfkritiek is dat je jezelf steeds verbaal mishandelt en je jezelf afwijst. Als je je er niet van los kunt maken, kan het commentaar van je Innerlijke Criticus heel pijnlijk zijn.

8. Vaste (fixed) mindset

Een vaste mindset of wel een fixed mindset is een manier van denken waarbij je gelooft dat je intelligentie, je vaardigheden en kwaliteiten aangeboren zijn en niet ontwikkelbaar zijn. Dit betekent dat als je gelooft dat je als kind niet voldeed, dat dat ook niet meer kan veranderen. Omdat je gelooft dat je het moet doen met wat je hebt. Mensen met een fixed mindset vermijden uitdagingen, het maken van fouten en proberen kritiek te voorkomen.

De gevolgen van je niet goed genoeg voelen

Je hebt waarschijnlijk zelf al ervaren hoe het is om je niet goed genoeg te voelen. Ik zet een aantal gevolgen van je minderwaardigheidsgevoelens op een rij. Welke herken jij?

Je krijgt last van stress en spanningen

Het constante gevoel dat je tekortschiet, dat je niet goed genoeg bent in de ogen van anderen maar ook zelfkritiek zorgen voor veel stress en spanningen. Door tegen jezelf te zeggen dat je niet goed genoeg bent, zet je je overlevingssysteem in werking (je vecht-vecht-vlucht systeem). Dit gaat gepaard met een hoge hartslag, het aanmaken van stresshormonen, versnelde ademhaling, spierspanning en het verhogen van de stofwisseling. Je kunt je voorstellen dat dit op termijn slopend is voor je lichaam.

Als gevolg van stress en spanningen kan je ook last krijgen van fysieke klachten (slapeloosheid, nek- en hoofdpijn, buikklachten) en mentale klachten (concentratieproblemen, overmatig piekeren, twijfelen, prikkelbaar).

Je hebt nog meer zelfkritiek en zelftwijfel

Zelfkritiek hoort zowel bij de oorzaken als bij de gevolgen. Als je je niet goed genoeg voelt, is er steeds meer waar je kritiek op krijgt bij jezelf. Daardoor ga je meer twijfelen aan jezelf met nog meer zelfkritiek tot gevolg.

Je legt jezelf teveel druk op

Om zoveel mogelijk te voldoen aan de verwachtingen van jezelf en anderen en om goedgekeurd en geaccepteerd te worden, leg je jezelf onnodig veel druk op (met nog meer zelfkritiek). Je legt je eigen lat waarschijnlijk nog hoger, maar eroverheen klimmen lukt niet. Dit zorgt voor een opgejaagd, gestrest en ontevreden gevoel. Het is gewoon nooit goed genoeg. Er ontstaat een situatie waarin je steeds opnieuw bevestigd wordt in je meest negatieve kernovertuiging. En niet omdat anderen je niet goed genoeg vinden maar omdat je dat zelf vindt.

Je vermijdt dingen

Als je je niet goed genoeg voelt over jezelf dan heb je de neiging om dingen te vermijden. Uit angst om te falen, fouten te maken of anderen niet teleur te stellen, maak je geen dromen waar. Je daagt jezelf niet uit of gaat niet uit je comfortzone. Je loopt hierdoor waarschijnlijk mooie kansen mis. Promoties gaan misschien aan je neus voorbij. Je durft geen nieuwe mensen te ontmoeten. En een isolement ligt op de loer. Dit zorgt voor meer ontevredenheid bij jezelf. Je leidt niet het leven wat je zou willen. Iets wat anderen volgens jou wel hebben.

Je houdt vast aan je overlevingsmechanismen

Als kind al leren we hoe we zo veilig mogelijk, zo oké mogelijk kunnen opgroeien. We ontwikkelen overlevingsmechanismen. Gedrag waarmee wij goedkeuring en acceptatie krijgen van anderen. We denken dan bijvoorbeeld:
  • Ik ben oké als ik het anderen naar de zin maak / aan de verwachtingen voldoe.
  • Ik ben oké als ik alles perfect doe.
  • Ik ben oké als ik altijd doe wat een ander wil.
  • Ik ben oké als ik aardig ben.
  • Ik ben oké als ik goede cijfers haal / mijn best doe.
  • Ik ben oké als ik geen grenzen aangeef.
  • Ik ben oké als ik niemand tot last ben / niet zeur of klaag.
We zijn dus, onder voorwaarden, goed genoeg voor anderen. Ook al helpen deze overlevingsmechanismen ons niet meer, toch blijkt het lastig om ze in je volwassen leven los te laten. Lukt het ons niet om ze los te laten, dan lopen we hier uiteindelijk in vast. Met overspannenheid, een burn-out of depressie tot gevolg.

Je krijgt problemen in relaties

Als je je niet goed genoeg voelt over jezelf dan vindt dat altijd een weg naar buiten. En meestal in onze liefdesrelaties. We worden bijvoorbeeld bang voor afwijzing want we zijn niet goed genoeg. We zoeken bevestiging, waardering en acceptatie bij de ander. We vragen erom en verwachten dat de ander ons dat geeft. Te hoge verwachtingen dus. Ook verlatingsangst en jaloezie kunnen een rol gaan spelen in relaties en vriendschappen.

Je bent bang om door de mand te vallen (imposter syndroom)

Doordat je werkelijk gelooft dat je niet goed genoeg bent, ben je bang om door de mand te vallen. Als imposter denk je dat dat tot nu toe nog niet gebeurd is, omdat mensen nog niet doorhebben dat je er eigenlijk niks van bakt. Dat je helemaal niet zo goed bent als zij denken. Hierdoor hou je je in, neem je geen nieuwe projecten aan, werk je hard, ben je perfectionistisch en feilloos. Dit betekent dat je flink op je tenen moet lopen. Maar alles beter dan de schaamte van door die ellendige mand vallen.

Nu je weet wat de gevolgen zijn van je niet goed genoeg voelen, is het tijd om te kijken naar wat je kunt doen als je je niet goed genoeg voelt.

Wat kan je doen als je je niet goed genoeg voelt?

Het is belangrijk om je minderwaardigheidsgevoelens aan te pakken. De gevolgen zijn heftig en als je daar niets aan doet, dan groeit je onzekerheid en gevoel van minderwaardigheid. Terwijl dit niet nodig is. Wat kan je doen aan je gevoel van niet goed genoeg zijn? Er is uiteraard niet slechts een oplossing die kan werken. Ik deel een aantal stappen met je. Kies er voor jezelf een paar uit om mee aan de slag te gaan. Leg de lat niet te hoog.

1. Onderzoek de oorzaken van je minderwaardigheidsgevoelens

Bekijk nog eens het lijstje met oorzaken van je niet goed genoeg voelen. Weet je ze nog?

  1. Ervaringen uit je jeugd en traumatische ervaringen
  2. Krasjes op je ziel door het opgroeien
  3. Sociale normen en verwachtingen
  4. Je vergelijkt jezelf met anderen
  5. Negatieve overtuigingen over jezelf
  6. Perfectionisme
  7. Zelfkritiek
  8. Fixed mindset

Welke oorzaken herken je bij jezelf?

Wanneer jeugdervaringen traumatisch waren

Voordat je verder leest over het aanpakken van je minderwaardigheidsgevoelens wil ik nog even aandacht vragen voor het volgende. Als de ervaringen uit je jeugd traumatisch voor je waren en je hebt aan de verwerking hiervan nog niets gedaan of het heeft onvoldoende geholpen, dan adviseer ik je om contact op te nemen met een psycholoog/therapeut. Eventueel via doorverwijzing van je huisarts.

2. Word je bewust van negatieve overtuigingen en zelfkritiek

Een beter gevoel krijgen over jezelf begint met de bewustwording van hoe je tegen jezelf praten en wat je over jezelf denkt. Hou de komende tijd in een schriftje bij wat je overtuigingen zijn over jezelf. Schrijf je innerlijke dialoog op. Merk je op hoe vaak je negatief over jezelf praat? Wat je te leren hebt is beter omgaan met je Innerlijke Criticus.

3. Focus op je positieve kanten

Leer jezelf aan om gericht te zijn op je positieve kanten. Ik weet zeker dat je er een aantal, misschien zelfs wel heel veel, hebt. We hebben allemaal dingen in ons die uniek en bijzonder zijn. Dingen die we goed kunnen en ook leuk vinden aan onszelf. Waak ervoor om je daarin niet te vergelijken met anderen.

4. Accepteer jezelf

Natuurlijk heb je net als ik en anderen ook je minder sterke kanten. Dit hoef je niet leuk te vinden maar het is wel belangrijk om ze te accepteren. Accepteer jezelf om alles wat je in je hebt. En laat los wie je denkt te moeten zijn. Niemand is perfect en ook jij niet. Zelfacceptatie vermindert namelijk zelfkritiek. Wat zelfacceptatie zo moeilijk maakt, lees je in deze blog.

5. Zorg goed voor jezelf en leer zelfcompassie

Om een beter gevoel te krijgen over jezelf helpt het als je jezelf beter behandelt. Dat je stopt met jezelf te veroordelen. Wees liever voor jezelf en zorg goed voor jezelf. Dit betekent ook leren nee zeggen, grenzen aangeven en leren om dingen voor jezelf te doen. Hou dit vol en je zult merken dat je een beter gevoel krijgt over jezelf.

6. Laat los wat anderen van je vinden

Over dit onderwerp bracht ik in 2023 een e-book uit (je vindt hem in de hier). Dit is een onderwerp dat mij dicht aan het hart ligt omdat ik zelf enorm geworsteld heb met wat anderen van mij vonden. Door niet meer te denken ‘anderen vinden mij….’ komt de focus meer op jezelf te liggen. Het is erg bevrijdend als je je niet meer druk hoeft te maken over hoe anderen over je denken. En dat je niet meer bezig hoeft te zijn met goedkeuring en acceptatie te krijgen.

7. Doe ademhalingsoefeningen of mediteer

Soms is het er opeens. Het gevoel van niet goed genoeg zijn. Het overspoelt je plotseling. Zonder aanleiding of door een trigger, een gebeurtenis. Het is belangrijk om die gevoelens die er dan zijn, niet weg te drukken. Accepteer je gevoelens. Blijf even bij de gevoelens met je aandacht totdat ze langzaam wegebben. Doe eventueel een ademhalingsoefening of meditatie.

Ik heb een aantal mogelijke stappen beschreven om te werken aan je gevoelens van minderwaardigheid. Welke kunnen voor jou werken?

In het kort

Je hebt gelezen dat veel mensen rondlopen met minderwaardigheidsgevoelens. Je bent niet de enige die hier last van heeft. Je weet nu ook wat de mogelijke oorzaken zijn en die kun je voor jezelf onderzoeken. Ook heb je gelezen wat de gevolgen zijn van je niet goed genoeg voelen. En tot slot heb ik belangrijke onderwerpen aangereikt waar je aan kunt werken om je beter te voelen over jezelf.

Ik wens je veel succes met de stappen op weg naar een beter gevoel over jezelf!

Verder lezen?

Vind je deze blog interessant? Lees dan ook:

Bel me of maak een afspraak als je mijn begeleiding kunt gebruiken. Ik help je graag verder.

Nu te koop

Coach-zelfvertrouwen

Verder lezen

Hoge lat

Simone-Donker-coach

Meld je aan voor de nieuwsbrief en ontvang 15% korting op het e-book Nooit meer bang voor wat anderen van je vinden.

Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je dan in voor mijn nieuwsbrief en ontvang als eerste de nieuwste zelfvertrouwen blogs.

Na aanmelding ontvang je per e-mail een geautomatiseerd verzoek om je inschrijving te bevestigen. Dan pas is je inschrijving definitief. Mocht je dit bericht niet ontvangen hebben, kijk dan even in je spam-folder.

Ik stuur je geen spam! Lees het privacybeleid voor meer informatie.

Chat
💬 Hulp nodig?
Hallo, waarmee kan ik je helpen?