‘Hij maakt me boos’.
‘Door haar zit ik in deze situatie’.
‘Jij dwingt me om dit te doen’.
‘Door jou kan ik niet mezelf zijn’.
Herken je jezelf in deze gedachten of uitspraken? Dan voelen ze misschien heel logisch. Maar wist je dat dit wel eens het grootste obstakel kan zijn voor jouw geluk en invloed? Dit is misschien heel anders dan je tot nu toe dacht en daarom ga ik je precies uitleggen hoe dit zit en hoe je uit deze cyclus stapt.
Laten we om te beginnen eens kijken hoe dat gaat, de verantwoordelijkheid buiten jezelf leggen.
Hoe we de verantwoordelijkheid bij de ander leggen
Stel, je appt een vriend of vriendin om iets af te spreken. Je hebt daar echt zin in. Alleen, degene die je appt, reageert niet. Vervolgens voel je je teleurgesteld, verdrietig of boos en je gelooft dat dat komt door de persoon die niet reageert. Echter tussen het feit dat iemand niet reageert en jouw emotie gebeurt er iets. Je geeft namelijk betekenis aan de situatie. En die betekenis zorgt voor gevoelens bij jezelf. Bekijk onderstaande voorbeelden maar eens:
1.
A. Je appt een vriend(in) om iets af te spreken maar zij/hij reageert niet.
B. Jij denkt: ‘ze vindt me niet belangrijk’
C. Je voelt je verdrietig of voelt je afgewezen.
2.
A. Je appt een vriend(in) om iets af te spreken maar zij/hij reageert niet.
B. Jij denkt: ‘ze heeft het vast heel druk, ze reageert wel als ze tijd heeft’
C. Je voelt even wat irritatie, waar je je snel overheen zet.
Dezelfde situatie, maar met verschillende uitkomsten. De ander kan iets in jou triggeren, maar jij geeft er betekenis aan. Dit kan zijn door oude herinneringen die opgeroepen worden of negatieve overtuigingen over jezelf. En ook oordelen over anderen of onuitgesproken regels waar je aan probeert te voldoen, kunnen een rol spelen. Vaak komt zo’n trigger dus uit het verleden en dit kan in het dagelijks leven nog veel effect hebben.
Nog een voorbeeld.
Stel: Je krijgt feedback op je werk. Je leidinggevende zegt dat een rapport netter uitgewerkt mag worden. Je slaat meteen dicht en moppert de rest van de dag: “Door haar voel ik me rot. Als zij niet altijd zo kritisch was, voelde ik me veel sterker.”
Door de reactie van je leidinggevende, komt er bij jou een denkstroom op gang die je zelf niet gelijk doorhebt.
Gedachten zoals:
“Ik mag geen fouten maken.”
“Als iemand kritiek heeft, betekent het dat ik niet goed genoeg ben.”
“Zie je wel, ik kan dit niet.”
“Ze mag me niet.”
Je gedachten maken je veel meer van slag dan de feedback zelf. Het zijn niet de woorden van je leidinggevende die je onderuithalen, maar de conclusies die je er zelf aan verbindt.
Daarmee schuif je de verantwoordelijkheid volledig naar de ander toe. Alsof je gevoel uitsluitend wordt bepaald door wat de ander zegt. En zolang je dat blijft doen, hoef je je eigen overtuigingen niet onder ogen te komen. Maar daardoor blijf je wel vastzitten in dezelfde pijnlijke cirkel. Je voelt je machteloos en baalt dat je een controle hebt over je leven en je gevoelens.
Waarom we de schuld van hoe we ons voelen bij de ander leggen
Waarom doen we dit zo vaak? Er spelen verschillende redenen die vaak samenhangen en elkaar versterken. Het komt erop neer dat het psychologisch veiliger en makkelijker is om te geloven dat externe krachten de schuld zijn, dan de pijn van onze persoonlijke tekortkomingen te voelen.
- Bescherming tegen pijn en kwetsbaarheid
Door een negatieve uitkomst toe te schrijven aan iemand anders, hoef je geen eigen tekortkoming toe te geven. En door iemand anders verantwoordelijk te maken, hoef je niet de volle impact van je emoties te voelen. Het voelt veiliger om boos of teleurgesteld te zijn op iemand anders dan te erkennen wat er diep vanbinnen in jou gebeurt, waar je vervolgens iets mee ‘moet’. Het is een natuurlijke, automatische manier om jezelf tijdelijk te beschermen.
- Oude patronen en ervaringen
Veel van dit gedrag komt voort uit onze vroege ervaringen. Als je als kind hebt geleerd dat je gevoelens er niet toe deden of dat je niet gehoord werd, geeft dat een gevoel van machteloosheid. Daardoor ontwikkel je de overtuiging dat anderen of de situatie bepalen hoe je je voelt. Stel dat je als kind ergens angstig voor was en een ouder dit ontkent door te zeggen dat er niks is om bang voor te zijn, dan leer je dat de ander bepaalt hoe je je moet voelen. Dit patroon ontstaat ook als je van opvoeders het voorbeeld kreeg dat anderen verantwoordelijk waren voor hun gevoelens. Een bekend bijvoorbeeld hiervan is: “jij hebt mama boos gemaakt”. Op den duur worden nieuwe, herkenbare situaties een trigger van iets ouds.
- Behoefte aan controle
Soms leggen we de schuld bij anderen om een gevoel van controle te behouden. Door te denken ‘het is hun fout’, voelen we tijdelijk dat we grip hebben op de situatie. Terwijl dit eigenlijk niet zo is.
- Je locus of control is extern gericht
Mensen met een externe locus of control geloven dat gebeurtenissen en emoties vooral door anderen of door omstandigheden buiten henzelf worden veroorzaakt. Daardoor ligt verantwoordelijkheid automatisch buiten henzelf, wat hun manier van denken, voelen en handelen beïnvloedt.
- Gewenning en gemak
Tot slot is schuld buiten jezelf leggen vaak gewoon een automatisme. Het voelt vertrouwd en kost minder energie dan naar jezelf kijken. Voor jou voelt het wellicht heel logisch om te denken dat anderen verantwoordelijk zijn voor jouw geluk.
Misschien leg je al jaren de verantwoordelijkheid voor je emoties, je situatie, je geluk buiten jezelf neer. Om redenen die je hierboven hebt gelezen. Wat zijn de gevolgen als je dit doet?
Wat zijn de gevolgen als je de verantwoordelijkheid buiten jezelf neerlegt?
Door de schuld buiten jezelf te leggen, merk je allereerst dat je geen invloed en dus geen grip hebt op je eigen situatie, je geluk en hoe je je voelt. De ander is daar volgens jou de schuldige van en de ander kan je niet veranderen. Als je dit geprobeerd hebt, weet je hoe het zit. Hierdoor voel je je machteloos en boos. Hierdoor klaag je over de ander, je situatie en je geluk. Je voelt je niet happy.
Daar komt bij dat mensen voelen dat jij ze verantwoordelijk houdt voor jouw situatie. Dit zorgt dat relaties en vriendschappen uit balans raken en niet gelijkwaardig zijn. Het maakt je afhankelijk. Er ontstaan conflicten en mensen ervaren je (door het klagen dat het aan de ander ligt) niet altijd als prettig in de omgang. En tenslotte voel je je niet echt fijn over jezelf, want ergens weet je wel dat anderen niet verantwoordelijk zijn voor jou maar het is niet makkelijk om deze houding zomaar los te laten.
Hoe anders zou het zijn als je wel eigenaarschap neemt voor jouw voelen, denken en doen? Wat als je zelf kunt zorgen voor je geluk, een prettigere situatie en daarbij behorende gevoelens?
Zelf verantwoordelijk zijn voor je gevoelens, je denken en doen
Je weet nu wat de impact is als je de verantwoordelijkheid voor jouw leven buiten jezelf legt.
Als je zelf verantwoordelijkheid neemt, betekent het dat je stopt met wachten tot anderen jouw gevoelens, gedachten of situaties voor je oplossen. Het is het moment waarop je eerlijk durft te kijken naar wat er in jou gebeurt en waarom. Je gaat ontdekken dat je misschien getriggerd wordt door iets buiten jezelf, maar dat de reactie die daarna ontstaat van jou is. Dat geeft soms eerst onrust, omdat je niet meer kunt terugvallen op klagen, verwijt of omstandigheden. Maar het brengt je uiteindelijk rust, omdat je merkt hoeveel invloed je zelf hebt op je keuzes, je relaties, je geluk en de richting van je leven.
De sleutel ligt in de manier waarop we reageren op de onvermijdelijke tegenslagen en uitdagingen van het leven. Door proactief te zijn, wacht je niet meer tot het geluk je overkomt maar ga je het zelf creëren. Je stelt grenzen, je kiest bewust voor positieve input en je traint jezelf om veerkrachtig te zijn.
Als je hiermee aan de slag gaat, heeft dit veel voordelen:
- Je krijgt meer controle over je leven, je geluk, gevoelens, gedachten en gedrag.
- Je bent minder gevoelig voor afwijzing en ziet kritiek meer als leermomenten.
- Je communiceert effectiever (bijvoorbeeld over je grenzen).
- Je relaties versterken en je bent prettiger in de omgang omdat je anderen niet de schuld geeft van wat er misgaat bij jezelf.
- Je trekt mensen aan die ook verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leven.
- Je krijgt meer innerlijke rust en ontwikkeld veerkracht.
Zullen we eens kijken hoe je dat kunt doen?
Hoe kan je eigenaarschap nemen?
Stap 1: Stop met wijzen en begin met observeren
Dit is de basis. Je kunt niets veranderen wat je niet kent en wat je niet ziet.
- Identificeer de ’trigger’: Als je je boos, gefrustreerd of verdrietig voelt, sta daar dan bij stil. Vraag jezelf af waardoor je dit gevoel kreeg. Vaak ligt de oorzaak in jouw interpretatie of overtuiging.
- Erken je gevoel, veroordeel het niet: Erken dat je je boos, gefrustreerd of machteloos voelt. Dit is een feit. Weersta de neiging om te denken dat je je niet zo zou mogen voelen, ook al is iemand anders er niet verantwoordelijk voor.
- Houd een reactie logboek bij: Noteer een week of 2 de situaties waarin je sterk reageerde of sterke emoties voelde.
Schrijf op:
1. De gebeurtenis
2. Je gedachten erover
3. Je gevoel als gevolg van 2.
4. Je daadwerkelijke gedrag veroorzaakt door je gevoel. Dit patroon laat je zien waar je je energie verliest en machteloos door voelt. - Zoek de rode draad: lees je aantekeningen uit je logboek terug en kijk wat de rode draad is. Zijn er steeds terugkerende situaties? Wat zou de oorsprong van de trigger kunnen zijn? Wanneer voelde je je eerder zo in een vergelijkbare situatie?
Stap 2: Pak de regie terug
Nu je weet wat je voelt, neem je het eigenaarschap over je reactie.
- Verschuif van ‘jij’ naar ‘ik’: Verander zinnen als “Jij maakt me boos” naar “Ik werd boos toen je X deed.” Hiermee neem je de verantwoordelijkheid en ligt de controle bij jou.
- Reageer niet direct: Voordat je reageert (schreeuwen, wegrennen, kritiek geven), creëer je een bewuste, korte pauze. Haal drie keer diep adem. Op dat moment kun je kiezen of en hoe je wilt reageren.
- Bepaal je grenzen: Welk gedrag van anderen accepteer je niet? Communiceer deze grenzen duidelijk en rustig.
Stap 3: Wees proactief
Geluk is niet iets dat er altijd is. Het leven is nu eenmaal niet altijd leuk. Maar door bewuste keuzes en acties heb je er wel meer invloed op dan je denkt.
- Identificeer je kernwaarden: Wat is écht belangrijk voor jou (bijv. groei, verbinding, avontuur)? Zorg ervoor dat je dagelijkse keuzes in lijn zijn met deze waarden. Geluk volgt uit een leven dat trouw is aan jezelf.
- Kies je inspiratiebronnen: Vermijd negativiteit (nieuws, sociale media, cynische mensen). En zoek actief naar informatie of mensen die je inspireren en positieve emoties oproepen.
- Focus op wat je kunt veranderen: Besteed je tijd en energie aan je eigen gedrag, houding en inspanningen (je cirkel van invloed), en laat zorgen over dingen die je niet kunt veranderen (je cirkel van betrokkenheid) los.
In het kort
In deze blog heb je kunnen lezen hoe we de verantwoordelijkheid voor ons leven vaak op anderen afschuiven en waarom we dat doen. Ook heb je gezien wat het betekent om eigenaarschap te nemen en heb ik de stappen met je gedeeld om hier een begin mee te maken.
Verder lezen?
Ben je geïnspireerd en wil je verder lezen?
De volgende blogs zijn ook interessant voor jou.
Wat ik je bied
Wil je graag aan de slag om de controle over je leven terug te krijgen en zoek je daar begeleiding bij? Ik help je graag verder. Bekijk hier het coachtraject of maak hieronder een afspraak voor een kennismaking.













































































































































