‘Ik lees een email altijd 3 keer door voordat ik hem verstuur’.
‘Als ik in een vergadering iets wil zeggen, zit ik daar met een hevig kloppend hart en voel ik me zenuwachtig’.
‘Voor ieder beoordelingsgesprek ben ik gespannen. Ik hou er rekening mee dat ze erachter zijn dat ik helemaal niet zo goed functioneer’.
Als je je herkent in deze uitspraken dan ben je niet alleen. Veel mensen voelen zich onzeker op het werk. Niet alleen worstelen ze met onzekerheid, maar ook met het energieverlies dat daarbij hoort.
In deze blog wil ik het met je hebben over onzeker zijn op het werk.
Je leest:
- Hoe onzekerheid op het werk zich uit en wat het je kost.
- De oorzaken van onzekerheid.
- Wat de misverstanden zijn over onzekerheid
Uit ervaring van mezelf en mijn cliënten weet ik dat onzeker zijn op het werk heel normaal is. Laten we eerst eens kijken hoe onzekerheid op het werk eruitziet. Ik deel een lijst met je. Deze is uiteraard niet volledig en je hoeft je niet in alle punten te herkennen om je onzeker te voelen.
Onzekerheid op het werk uit zich als volgt.
- Je werk checken en dubbelchecken.
- Alleen taken op je nemen waarvan je zeker bent dat je het kan.
- Achteraf blijven ‘malen’ over iets wat je gezegd of gedaan hebt. ‘Heb ik wel het juiste gedaan? Had ik niet beter…?’
- Vaak het gevoel hebben dat wat je doet niet goed genoeg is, ook al zeggen collega’s wat anders.
- Opzien tegen functionerings- en beoordelingsgesprekken.
- Niet het woord nemen in vergaderingen uit angst om iets verkeerd te zeggen of te vragen.
- Perfectionisme/faalangst met als gevolg bv uitstelgedrag.
- Zorgen dat anderen niets op je aan te merken hebben.
- Te veel verantwoordelijkheid op je nemen.
- In je comfortzone blijven, doen wat je altijd gedaan hebt.
- Lang in dezelfde functie/bij dezelfde werkgever blijven uit angst om iets nieuws te gaan doen.
- Met het gevoel rondlopen dat je ieder moment door de mand kunt vallen.
- Met buikpijn naar je werk gaan, veroorzaakt door spanningen.
- Proberen een goede band te onderhouden met je leidinggevende en collega’s om kritiek te voorkomen.
- Je tot in de puntjes ergens op voorbereiden.
- Weinig risico’s nemen.
- Moeite hebben om op collega’s van andere afdelingen af te stappen.
- Een masker van zelfvertrouwen opzetten.
- Hard werken, harder dan anderen.
- Geen fouten maken en geen fouten kunnen toegeven.
- Jezelf vergelijken met collega’s.
- Altijd maar ja zeggen.
- Wakker liggen van feedback.
- Veel bezig zijn met wat anderen van je vinden en met hoe je op anderen overkomt.
Al herken je je maar in een fractie van bovenstaande punten, dit moet je ongelofelijk veel energie kosten. Voel maar even hoeveel het je kost. Nu je weet hoe onzekerheid op het werk zich uit, kijken we dat dit met je energie doet.
Waarom onzekerheid zoveel energie kost
Hoewel onzeker zijn heel normaal en menselijk is, kost het je nogal wat. Ken je ook van die momenten dat je vol goede moed aan de slag ging, maar dat je, nog voor je eerste kop koffie op is, zo gespannen bent als een veertje? Doodmoe zou je het liefst gelijk naar huis gaan. Hoewel het logisch en normaal is dat het je energie kost, is dit verre van prettig en op de lange termijn belemmert dit je goede functioneren.
Je brein maakt overuren
Als je onzeker bent, analyseer je alles wat je doet en wat anderen doen. Je hersenen staan constant aan. Als je brein een computer was, dan zou je kunnen zeggen dat je vaste schijfruimte helemaal volloopt. Je bent alert op signalen dat anderen niet tevreden over je zijn. Je wringt je daarom in bochten op dit te voorkomen. Eigenlijk probeer je het beeld dat over jou bestaat, onder controle te houden. Dit altijd maar alert zijn, geeft veel stress en spanningen die boven op de onzekerheid komt die je over jezelf hebt. Dit bij elkaar kost veel energie.
In je lichaam wordt je stress-systeem geactiveerd. Op korte termijn maken cortisol en adrenaline je alert waardoor de dip in energie niet altijd opmerkt. Maar op lange termijn raakt je systeem compleet uitgeput met overspannenheid of burn-out tot gevolg.
Als je je onzeker voelt op je werk, wil dat niet zeggen dat je je daarbuiten ook zo voelt. Ook kan het zijn dat het niet (helemaal) aan jou ligt. Hieronder lees je veelvoorkomende oorzaken van onzekerheid op het werk waarbij ik een onderscheid maak tussen oorzaken die bij jou liggen en oorzaken die vanuit de organisatie komen.
De oorzaken van onzeker zijn op het werk
We beginnen bij jou omdat het de enige plek is waar je zélf invloed hebt.
- Oude overtuigingen
Soms draag je overtuigingen met je mee die al veel eerder zijn ontstaan. Denk aan:
- “Ik moet perfect zijn om erbij te horen.”
- “Ik mag geen fouten maken, anders word ik afgerekend.”
- “Anderen weten altijd meer dan ik.”
- “Alleen mijn best doen is niet voldoende.”
Deze overtuigingen ontstaan vaak al op jonge leeftijd. In je gezin, op school, of in eerdere werkomgevingen. En op je huidige werkplek worden ze als het ware ‘getriggerd’ alsof je onbewust terugvalt in een oud script.
- Oude pijn: schaamte, afwijzing en ‘niet goed genoeg’ voelen
Onder veel onzekerheid zit onverwerkte emotionele pijn. Misschien:
- Ben je als kind veel bekritiseerd of niet serieus genomen.
- Had je ouders die nooit echt vroegen hoe het met jou ging en werd je niet gezien.
- Leerde je dat je liefde en erkenning kreeg zolang je je best deed.
- Hadden je ouders een hoge lat en vonden ze prestaties erg belangrijk.
- Ontbrak er steun terwijl je die wel nodig had.
En telkens als iemand op werk een kritische opmerking maakt, of jij iets niet zeker weet, raakt dat die oude pijn opnieuw aan. Je systeem gaat daardoor in de alarmstand.
- Faalangst en perfectionisme
Faalangst klinkt groot, maar het zit vaak in kleine dingen:
- Een mail drie keer nalezen voor je op ‘verzenden’ drukt.
- Twijfelen of je iets mag zeggen in een meeting.
- Altijd het gevoel hebben dat je meer of beter moet doen.
Perfectionisme is een controlemiddel en de beste verhuller van onzekerheid. Door perfectionisme voelen we vaak onze zelftwijfel niet, maar het houdt wel het gevoel in stand dat je ieder moment door de mand kunt vallen.
- Je Innerlijke Criticus
De stem in je hoofd die fluistert:
- “Dat heb je stom aangepakt.”
- “Straks val je door de mand.”
- “Je had beter voorbereid moeten zijn.”
Deze Innerlijke Criticus, ofwel zelfkritiek, klinkt vaak als ‘waarheid’, maar is meestal een oud overlevingsmechanisme. Vaak ontstaan in een omgeving waar je jezelf moest bewijzen om geaccepteerd te worden. Of waar je kritiek kreeg omdat het niet goed (genoeg) was wat je deed. Je Innerlijke Criticus beschermt je tegen kritiek vanuit je omgeving. Wat een pijnlijk beschermingsmechanisme!
- Gebrek aan zelfkennis of zelfvertrouwen
Als je niet goed weet wie je bent en wat je kwaliteiten zijn, wat jou uniek maakt of waar je grenzen liggen, word je veel sneller beïnvloed door je omgeving. Dan is één zucht of blik van je leidinggevende genoeg om je hele functioneren in twijfel te trekken. En je onzekerheid aan te wakkeren.
Oorzaken van onzekerheid die bij het bedrijf liggen
Soms voel je je onzeker, terwijl je al hard hebt gewerkt aan jezelf. Dan is het tijd om buiten jezelf te kijken. Want sommige werkplekken wakkeren onzekerheid aan.
- Ongeschreven regels en onduidelijke verwachtingen
Als je niet helder weet:
- Wat er precies van je verwacht wordt.
- Hoe succes wordt gemeten.
- Wat de spelregels zijn binnen het team.
…dan ontstaat vanzelf ruimte voor twijfel. Je gaat interpreteren, invullen, gokken. En dat maakt je onzeker. Heldere verwachtingen geven rust. Vage structuren maken onzeker.
- Een angstcultuur of blame-cultuur
Worden fouten afgestraft? Wordt er over collega’s geroddeld? Is er weinig ruimte voor kwetsbaarheid? Heeft een leidinggevende duidelijke favorieten?
Dan ontstaat er vanzelf een onveilig klimaat waarin mensen zichzelf gaan beschermen in plaats van laten zien. En dat heeft directe impact op je zelfvertrouwen. Je leert: Ik moet mijn best doen en niet opvallen.
- Gebrek aan erkenning of feedback
Als je alleen maar hoort wat er beter moet en nooit wat er goed gaat, ga je twijfelen aan je kunnen. Je bent alleen maar bezig met je voorbereiden op de volgende kritiek
Iedereen heeft erkenning nodig. Dat zou het uitgangspunt moeten zijn. Waar gebrek is aan erkenning is vaak een overmaat aan kritiek. Maar van kritiek groei je niet, het maakt je alleen maar onzekerder.
- Micromanagement of gebrek aan vertrouwen
Als je geen ruimte krijgt om zelfstandig te werken, je verantwoordelijkheden steeds worden overgenomen of je voortdurend gecontroleerd wordt, ontstaat er een diep gevoel van: Ze vertrouwen me niet. Dus ik ben niet goed genoeg.
Zelfs als het nooit letterlijk gezegd wordt, voel je het. En je past je gedrag erop aan. Het maakt je voorzichtig en onzeker.
- Niet-passende functie of werkomgeving
Soms ben je simpelweg op de verkeerde plek. Een plek die niet past bij jouw talenten, tempo, waarden of persoonlijkheid. Je hoeft dan niet ‘meer zelfvertrouwen’ te ontwikkelen. Je zou je beter kunnen afvragen: hoor ik hier wel? Klopt deze plek voor mij? Kan ik hier groeien?
Zoals je ziet, kunnen er dus verschillende oorzaken zijn voor je onzekerheid op het werk. Eerder hadden we al gezien dat onzekerheid op het werk heel normaal is. En veel mensen hebben er last van. Dit komt onder andere omdat er veel misverstanden over bestaan en dat is zonde. Ik vind het belangrijk om ze met je te delen zodat je je kijk op je onzekerheid wat kunt veranderen.
De misverstanden over onzeker zijn op het werk
- “Onzekerheid betekent dat je niet competent bent.”
Dit is misschien wel het meest voorkomende misverstand. Alsof zelfverzekerdheid gelijkstaat aan bekwaamheid en twijfel aan onkunde.
In werkelijkheid hebben juist veel betrokken, integere en bekwame mensen last van onzekerheid en imposter gevoelens. Waarom? Omdat ze hun werk serieus nemen. En daar hoge eisen aan stellen. Omdat ze willen groeien. En omdat ze zich verantwoordelijk voelen.
- “Als je onzeker bent, moet je gewoon meer zelfvertrouwen krijgen.”
Klinkt logisch, toch? Maar deze ‘oplossing’ is vaak te simpel. Het impliceert dat het jouw persoonlijke falen is dat je niet meer zelfvertrouwen hebt. En dat onzekerheid ‘slecht’ is.
Maar onzekerheid komt vaak voort uit relationele en contextuele factoren zoals we net gezien hebben.
Bijvoorbeeld:
- Een leidinggevende die alles controleert
- Een bedrijfscultuur waarin fouten afgestraft worden
- Onduidelijke verwachtingen of politieke spelletjes
Voor zelfvertrouwen is een veilige basis nodig. Relaties (dus ook werkrelaties) waarin je mag leren, vallen, opstaan. Als dat ontbreekt, wordt onzekerheid juist sterker, hoe hard je ook “je best” doet.
- “Je moet je onzeker zijn op het werk verbergen, anders nemen mensen je niet serieus.”
Deze gedachte is zó pijnlijk en zó herkenbaar. Het lijkt alsof je collega’s moeiteloos door hun werkdag gaan, terwijl jij van binnen worstelt. Maar hier speelt het imposter syndroom vaak een rol. Mensen laten naar buiten toe een professioneel masker zien, terwijl ze van binnen óók twijfelen, aarzelen, piekeren. Alleen… niemand laat het zien. Dus denkt iedereen dat hij de enige is. En dat is zonde want we zouden elkaar juist kunnen steunen en aanmoedigen.
- “Als ik eenmaal … (die promotie heb / dat project afrond / meer ervaring heb), dan zal de onzekerheid verdwijnen.”
Dit klinkt hoopvol, maar het is vaak een illusie. Zolang je je zekerheid buiten jezelf zoekt, in prestaties, status of goedkeuring, blijf je afhankelijk van omstandigheden. En zodra die omstandigheden veranderen, komt de onzekerheid weer terug. Echte stevigheid komt van binnenuit. Zodat je je goed genoeg voelt, ook met je twijfels en onzekerheden.
- “Als ik me onzeker voel, moet ik gewoon harder werken.”
Dit misverstand heeft op lange termijn grote gevolgen. Want hij leidt vaak tot perfectionisme, overbelasting en burn-out. Alsof je onzekerheid een teken is dat je nog niet genoeg doet.
Onzekerheid is een signaal dat je iets nodig hebt:
- Veiligheid
- Begrip
- Tijd en ruimte
- Reflectie
- Begeleiding/steun
- Erkenning
Meer doen is niet altijd de oplossing. Soms is voelen en begrijpen wat er onder zit juist de sleutel.
- “Onzekerheid is zwak en zwakte hoort niet op de werkvloer.”
Deze zit diep. Zeker in prestatiegerichte omgevingen. Deze overtuiging zorgt voor afstand, schaamte en een cultuur van maskers. Terwijl juist echte, menselijke verbinding leidt tot vertrouwen in de samenwerking.
Wist je dat leiders die hun onzekerheden erkennen en tonen (zonder erin te blijven hangen), vaak als authentieker én veiliger worden ervaren? Kwetsbaarheid is geen zwakte. Het is moed.
Ik wil nogmaals benadrukken dat deze misverstanden écht misverstanden zijn. Ze kloppen niet en zijn minstens te kort door de bocht. Onzekerheid is niet iets dat ‘weg moet’. Het mag er gewoon zijn. Je bent goed zoals je bent, met al je onzekerheden.
Welke van deze misverstanden leeft (onbewust) ook in jou? En wat verandert er als je daar met een mildere blik naar durft te kijken?
In het kort
In deze blog heb je alles kunnen lezen over onzeker zijn op het werk. Je weet nu hoe het zich uit en dat je er veel energie door verliest. Ook heb je gelezen wat de oorzaken kunnen zijn die in jou zitten en die bij de organisatie kunnen liggen. En tot slot heb je de misverstanden ontdekt die bestaan over onzekerheid op het werk.
Verder lezen
Ben je geïnspireerd en wil je verder lezen? De volgende blogs zijn ook interessant voor jou:
Wat ik je bied
Wil je graag aan de slag met je onzekerheid op het werk en zoek je daar begeleiding bij? Maak dan gerust een afspraak voor een kennismakingsgesprek. Ik help je graag verder.













































































































































